Η περίληψη βήμα προς βήμα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ είναι η συνοπτική απόδοση ενός κειμένου. Αποτελεί πυκνογραμμένο και σωστά δομημένο κείμενο (με συνοχή και ειρμό).
Οι περίληψη μπορεί να είναι:
α) Εκτενής (κύρια έννοια+πλαγιότιτλοι+βασικές λεπτομέρειες)
β) Συνοπτική (κύρια έννοια+πλαγιότιτλοι παραγράφων)

Τι αξιολογείται σε μια περίληψη

α) Το περιεχόμενο (κατανόηση του κειμένου, εντοπισμός του θεματικού κέντρου και των σημαντικών λεπτομεριών)
β) Η γλώσσα και το ύφος (ορθογραφία, στίξη, σύνταξη, ύφος που ταιριάζει στη συγκεκριμένη μορφή κειμένου, πλούσιο λεξιλόγιο – δεν μεταφέρουμε αυτούσιες λέξεις-φράσεις του κειμένου)
γ) Η δομή (ακολουθούμε τη δομή του αρχικού κειμένου, χρησιμοποιούμε τις κατάλληλες διαρθρωτικές λέξεις ή φράσεις)

Το αρχικό κείμενο. Πώς δουλεύουμε;

  1. Το διαβάζουμε προσεκτικά (μία φορά δεν είναι αρκετή). Εντοπίζουμε το γραμματειακό είδος στο οποίο ανήκει (άρθρο, δοκίμιο ημερολόγιο...). Θα κάνουμε αναφορά σ' αυτό στο ξεκίνημα της περίληψης.
  2. Εντοπίζουμε δυσνόητες λέξεις και προσπαθούμε να τις ερμηνεύσουμε και να τις αποδώσουμε με διαφορετικό τρόπο.
  3. Εντοπίζουμε το νοηματικό κέντρο.
  4. Διακρίνουμε τις παραγράφους ή τις ευρύτερες νοηματικές ενότητες (δηλαδή σύνολα παραγράφων που εξετάζουν το ίδιο ζήτημα: πχ τα αίτια ενός προβλήματος).
  5. Δίνουμε πλαγιότιτλο σε κάθε παράγραφο. Μας βοηθά σ' αυτό η θεματική περίοδος.
  6. Υπογραμμίζουμε τις βασικές λεπτομέρειες.
  7. Διακρίνουμε τον τρόπο οργάνωσης του κειμένου. Ο συγγραφέας μπορεί πχ να εφαρμόζει το σχήμα: Περιγραφή – Αίτια – Συνέπειες – Λύσεις· μπορεί να παραθέτει τα γεγονότα κατά χρονολογική σειρά· μπορεί να εξετάζει διαδοχικά δύο διαφορετικές και αντικρουόμενες απόψεις για ένα θέμα κτλ.
  8. Υπογραμμίζουμε τις διαρθρωτικές λέξεις ή φράσεις.

Πώς συντάσσουμε την περίληψη

Στην πρώτη περίοδο αναφέρουμε το νοηματικό κέντρο του κειμένου. Μπορούμε να αναφέρουμε το όνομα του συγγραφέα, το γραμματειακό είδος του κειμένου, την αφορμή που προκάλεσε τη συγγραφή του. Στερεότυπες φράσεις έναρξης της περίληψης μπορούν να είναι:
  • Το άρθρο αυτό θίγει το πρόβλημα...
  • Ο συντάκτης του κειμένου (ο δοκιμιογράφος, ο επιφυλλιδογράφος , ο αρθρογράφος, ο συγγραφέας...) τονίζει...(πραγματεύεται..., διερευνά..., εξετάζει..., υποστηρίζει/διατυπώνει την άποψη...)
  • Σύμφωνα με τον συντάκτη του κειμένου...
  • Το πρόβλημα που απασχολεί το συγγραφέα...
  • Ο δημοσιογράφος με αφορμή (την απεργία των .....) διαπιστώνει ότι...
Συνοψίζουμε τους συλλογισμούς του συγγραφέα στην πρώτη παράγραφο.
Χρησιμοποιούμε κατάλληλη διαρθρωτική λέξη ή φράση για να μεταβούμε στην επόμενη παράγραφο.
Αναπαράγουμε το νόημα της κάθε παραγράφου στηριζόμενοι στον πλαγιότιτλο και τις βασικές λεπτομέρειες.
Στην καταληκτική παράγραφο συμπυκνώνουμε τις τελικές κρίσεις του συγγραφέα (Καταλήγοντας, ο συγγραφέας.../Τέλος...)
Αφού ολοκληρώσουμε την περίληψη, ελέγχουμε το περιεχόμενο (δεν πρέπει να παραλείψουμε καμία σημαντική πληροφορία-ιδέα) τη γραμματική και συντακτική ορθότητα της παρίληψης και τη δομή της.

Διαρθρωτικές λέξεις ή φράσεις

  • Προσθετική σχέση: επίσης, επιπλέον, επιπρόσθετα, συμπληρωματικά, εκτός απ' αυτά, εξάλλου, ας σημειωθεί ακόμη ότι, θα αποτελούσε παράλειψηνα μην αναφέρουμε...
  • Αντιθετική σχέση: αντίθετα, εντούτοις, ωστόσο, όμως, ενώ, σε αντίθεση, από την άλλη πλευρά, παρόλα αυτά...
  • Χρονική σχέση: αρχικά, στην αρχή, έπειτα, στη συνέχεια, ακολούθως, προηγουμένως, παράλληλα...
  • Συμπερασματκή σχέση: συμπερασματικά, επομένως, ανακεφαλαιωτικά, συνεπώς, ως συμπέρασμα, σαυνεπώς...
  • Επεξηγηματική σχέση: με άλλα λόγια, δηλαδή, πιό συγκεκριμένα, αναλυτικότερα, αυτό σημαίνει, για να γίνει πιο σαφές...
  • Βεβαιωτική σχέση: βέβαια, ασφαλώς αναντίρρητα, αναμφίβολα, χωρίς αμφοβολία, πράγματι, είναι γενονός, κατά κοινή ομολογία, είναι αλήθεια...
  • Αιτιολογική σχέση: γιατί, επειδή, γι' αυτό το λόγο, αυτό οφείλεται, αυτό είναι απόρροια, αυτό είναι αποτέλεσμα....
  • Προϋποθετική σχέση: με την προϋπόθεση, με τον όρο, εφόσον, εκτός αν, με τη δέσμευση να...
  • Εμφατική σχέση: ιδιαίτερα, κατεξοχήν, προπάντων, είναι αξιοπρόσεκτο, είναι αξιοσημείωτο, επιβάλλεται να τονιστεί...
  • Παραβολική σχέση: ανάλογα, συσχετίζοντας, συγκριτικά, αντίστοιχα, συσχετίζοντας, αντιπαραβάλλοντας...
  • Διαζευκτική σχέση: ή...ή, είτε...είτε, μήτε....μήτε, ούτε...ούτε
*Είναι καλό οι παραπάνω λέξεις/φράσεις να μη χρησιμοποιούνται αυθαίρετα και σε υπερβολικό βαθμό.*

Ρήματα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν κατά τη συγγραφή της περίληψης

  • (Ο συγγραφέας) εξετάζει, θίγει, προβάλλει διατυπώνει τη γνώμη, υπογραμμίζει, αποδέχεται, υποστηρίζει, εκθέτει...
  • διευκρινίζει, προσθέτει, αναλύει, τεκμηριώνει, μνημονεύει, διακρίνει, αντιτείνει, αιτιολογεί, συμφωνεί, εξηγεί, αντικρούει...
  • συμπεραίνει, καταλήγει, ανακεφαλαιώνει, εύχεται, εισηγείται, κλείνοντας παρατηρεί, διερωτάται, διαπιστώνει, αντιπροτείνει, συνοψίζει...
*Και στα ρήματα αυτά καλό είναι να μην γίνεται κατάχρηση.*

---
Πηγή: http://www.3gymagni.gr/index.php/mathimata/mathimata-g-taksis/mathimatika-g/item/738-i-perilipsi-vima-vima.html 

Η περίληψη βήμα - βήμα

Popular Posts / Δημοφιλείς Αναρτήσεις